‘Vergrijzing en duurzame inzetbaarheid op de werkvloer’, een terugblik op Healthy Company 2012
De vergrijzing is een realiteit, maar hoe kunnen werkgevers inzetten op de gezondheid van hun verouderende arbeidspopulatie? Dit thema werd uitgebreid belicht op de vierde editie van Healthy Company op 23 maart 2012. Een 80-tal aanwezigen, voornamelijk HR professionals, lieten zich inspireren door de kennis en wetenschappelijke resultaten van nationale en internationale sprekers. In combinatie met praktische cases van enkele grote bedrijven, kregen ze ideeën en tips om hun eigen beleid vorm te geven/zelf toe te passen.
Dr. Martin Hyde (Universiteit van Stockholm) kreeg de eer het symposium te openen en stak meteen van wal met sprekende cijfers. Een dalende trend in de vruchtbaarheid, steeds minder instroom van jonge mensen in de arbeidsmarkt en een sterke stijging van oudere werknemers zijn de belangrijkste oorzaken van een oudere werkpopulatie. De gemiddelde leeftijd van werknemers in de OESO-landen stijgt, waardoor overheden gedwongen worden hierop te anticiperen: Zweden en Finland creëerden al ‘retirement corridors’ met beloningen voor wie langer aan het werk blijft. In Engeland heeft de overheid de ‘verplichte’ pensioenleeftijd afgeschaft. Dr. Hyde benadrukte verder dat oudere werknemers, in tegenstelling tot wat vaak wordt aangenomen, vaak productiever zijn dan hun jongere collega’s. Bovendien ondervinden ze niet meer moeilijkheden om nieuwe technieken aan te leren, hoewel ze zelden in overweging worden genomen om opleidingen te volgen – terwijl ze toch vragende partij zijn om te blijven bijleren.
Linda Hendrickx (Health and Safety Manager bij Manpower) nam de fakkel over. “De motor van Manpower zijn de collega’s”, zo opende ze haar presentatie over het gezondheidsbeleid in haar bedrijf. Dit beleid draagt work-life-balance hoog in het vaandel. Er wordt dan ook hoog ingezet op voeding en beweging door het personeel hiervan bewust maken. Sinds een jaar werkt Manpower met de preventieve online health coach i change. 48% van de 540 werknemers registreerde zich ondertussen op i change. “Onze werknemers eten gezonder, bewegen meer, ondervinden minder stress en hebben een betere nachtrust. Aan de hand van de resultaten van de HRA (risico-analyse) en rapportering van de coach kunnen we het gezondheidsbeleid bijsturen.”
Prof. Johannes Siegrist (Universtiteit van Düsseldorf) richtte zich rechtstreeks tot het publiek met de vraag: “Hoe kunnen we werkgevers overtuigen van het nut van een goed gezondheidsbeleid?” Prof. Siegrist stelt opmerkelijke veranderingen binnen de arbeidsmarkt vast: jobonzekerheid, langdurige werkloosheid, onveilige jobs, toenemende werkdruk, vaak gekoppeld aan te lagen lonen. Daardoor ontstaan negatieve emoties zoals angst, hulpeloosheid, frustratie en stress, waardoor de kans op hart- en vaatziekten en depressie gevoelig toeneemt. Gezondheidsinterventies en structurele veranderingen binnen het bedrijf kunnen deze ontwikkelingen een halt toeroepen. Hierbij verwees Prof. Siegrist naar het efford-reward imbalance model: flexibele werktijden, het belonen voor geleverde inspanningen als blijk van waardering, jobzekerheid en een intensieve opleiding. Bovendien bieden een vlakke hiërarchie, uitbreiding van sociale ondersteuning, herscholing en het verminderen van statusverschillen betere en aangename werkperspectieven.
Als laatste spreker voor de lunch liet Koen Van Gestel (diensthoofd preventie en milieu bij Procter&Gamble) ons kennis maken met het ‘Vibrant living’ programma. “Dit programma is een globale doelstelling, namelijk mensen gedurende hun volledige loopbaan actief en gezond houden”, aldus Van Gestel. Hoe wil Procter&Gamble deze doelstelling bereiken? “De leidinggevenden moeten het ‘Vibrant Living’ programma dragen en fungeren als rolmodel. De medewerkers moeten actief deelnemen, we analyseren de resultaten en – heel belangrijk – communiceren ze naar de medewerkers. We merken een stijging in de feedback van de werknemers en die is positief tot zeer positief,” benadrukt Van Gestel.
Na een gezonde lunch startte Els Wouters (Project Manager bij VIGeZ) met haar bijdrage over ‘Jobfit’ de namiddagsessie. Jobfit is een stap-voor-stap gezondheidsprogramma voor bedrijven. “Omdat het aantal mensen op de arbeidsmarkt daalt, ontwikkelt er zich een war on talent. Voor bedrijven is het belangrijk om zich te profileren als een aantrekkelijke werkgever. Door in te zetten op gezondheid wordt het bedrijfsimago positief beïnvloed” aldus Wouters.
Vervolgens nam Prof. Annet de Lange (Radboud Universiteit Nijmegen) het podium. Ze trok meteen de aandacht met de vraag: “Wie denkt er dat oudere werknemers vaker ziek zijn dan jonge werknemers?” De meeste aanwezigen knikten instemmend. Dit bleek echter niet het geval te zijn. “Oudere werknemers zijn niet vaker ziek dan jongere mensen, maar ze zijn wel langer ziek. Daarom is het belangrijk om hen actief te houden. Meer bewegen, maar ook emotionele ontwikkeling en het stellen van doelen, dragen bij aan gezond ouder worden.” “Oudere werknemers hebben nood aan veiligheid en jobzekerheid. De drang naar promotie maken neemt af. Hier dienen werkgevers rekening mee te houden,” onderstreepte Prof. de Lange.
De ondertussen goed opgewarmde Dr. Marc Watté (Hoofd van het Medisch Departement bij Audi), stond al klaar om het gezondheidsbeleid bij Audi Brussels voor te stellen. Na de herstructurering in 2007 zijn sommige werknemers nog steeds schrik om dit opnieuw mee te maken. “Sinds de ontslaggolf bleven proportioneel meer oudere werknemers en werknemers met een medische beperking over. Dit vormde een uitdaging. Het huidige uitgangspunt is om mensen tot hun 65 jaar productief aan de slag te houden en de gezondheidsrisico’s te beperken. Hier heeft de werkgever alle baat bij.” Om het beleid krachtdadig uit te dragen, werd gezondheidspromotie toegevoegd aan het takenpakket van de bedrijfsarts. “Aan de hand van een gratis medische check-up krijgen de medewerkers confidentieel en gepersonaliseerd advies,” aldus een gemotiveerde Dr. Watté.
Hierna verwelkomde een even gedreven Prof. Bart Cambré (Onderzoeksdirecteur aan de Antwerpse Management School) het publiek. “Ondanks een slechte arbeidsmarkt, noteren we het hoogst aantal tewerkgestelden ooit. Toch ondervinden oudere werklozen wél problemen, zij zijn vaak een gemakkelijk slachtoffer.” Met deze groep wordt te weinig rekening gehouden en mensen die langer zouden kunnen werken worden uit het systeem geduwd. Om die trend om te keren, moeten organisaties streven naar co-creatie: autonomie voor werknemers verhogen, werken aan sociaal kapitaal en een gezonde werkomgeving creëren. Productiviteit werkt enkel motiverend wanneer de werknemer het gevoel krijgt dat hij ergens toe bijdraagt. Loon en andere ‘harde’ incentives werken enkel op korte termijn. “De werkgevers moeten jobs anders invullen. Ze moeten bijvoorbeeld on-SAP-en, want dit systeem laat het niet toe om flexibel te zijn. Bovendien vormen vakbonden en procedures vaak nog een struikelblok om deze nieuwe manier van denken te realiseren,” vindt Prof. Cambré.
Tot slot presenteerde Dr. Claudia Put, oprichtster van BrandNewDay, de resultaten van de digitale gezondheidscoach i change die BrandNewDay ontwikkelde voor bedrijven. “Met ichange willen we de nadruk leggen op gezondheidspreventie en sensibilisering. Mensen willen werken aan problemen die ze zelf verkiezen, eerder dan wat wordt opgelegd door het bedrijf,” benadrukte Dr. Put. BrandNewDay verzamelde gegevens van 2800 Belgische werknemers. Uit de resultaten blijkt dat werknemers die de technieken en aanbevelingen van i change toepassen meer gaan bewegen, meer groenten en fruit eten en hun gewicht onder controle kunnen houden. Daarnaast verbetert de slaapkwaliteit en nemen depressieve symptomen af. Uit dezelfde data blijkt overigens dat 55-plussers meer bewegen en gezonder eten dan hun jongere collega’s.
